Jadąc w kierunku zielonogórskiego Chynowa rzuca się w oczy charakterystyczny maszt amerykańskiej sieci fast-foodów. Nie wyróżnia się on jednak niczym nadzwyczajnym i podobne można zobaczyć w wielu miastach. Wyjątkowe i rozpoznawalne były za to maszty z „talerzami” przy stadionie, o których niewielu już pamięta.
Skąd się one jednak tam wzięły? Na początku lat 70. XX wieku zadecydowano, że przy dzisiejszej ul. Sulechowskiej i Urszuli powstanie Ośrodek Sportu, Rekreacji i Wystaw. Ukończenie miało zbiec się z XXX rocznicą PRL zaplanowaną na 22 lipca 1974 r. Bardzo szybko powołano komitet organizacyjny włącznie z odpowiedzialnymi za plastykę artystami. Nowo powstały ośrodek miał być miejscem prezentowania silnej Ziemi Lubuskiej oraz wszystkich produktów wytworzonych w województwie.
Ciekawostką był fakt, że w granicach ośrodka miał znajdować się… Wagmostaw, więc jak sami widzicie teren miał być ogromny! Przy samym stadionie miały powstać wejścia na obiekty z kasami biletowymi, kioski, pawilony wystawowe, gastronomiczne i „inne urządzenia towarzyszące”. Dodatkowo zaplanowano tam także sanitariaty, budynek administracyjny „z własnym radiowęzłem, centralą sterowania światłem i salą konferencyjną”. Dla spragnionych i głodnych postanowiono nawet stworzyć bar. Tuż obok zaplanowano parking na 200 aut. Biorąc pod uwagę, że wówczas ruch samochodowy był dość niewielki taka ilość miejsc parkingowych mogła zaskakiwać.
Jednym z „urządzeń towarzyszących” miały być elementy plastyczne nadzorowane przez Mariana Szpakowskiego w postaci trzech masztów o wysokości ok. 30 m zwieńczonych dyskami oświetlanymi setkami lamp. Prace nad całym terenie trwały bardzo długo i jak to zawsze w PRL-u były opóźnienia. O dziwo, największe przy budowie… parkingu. Na samym końcu zainstalowano maszty, bo zaledwie dwa dni przed otwarciem ośrodka.
Miały one znajdować się w niecce basenowej. Aby tak zrobić wykopano sporej wielkości dół, gdzie umieszczono podstawę z żelaza, która zalewano później betonem. Miała ona za zadanie utrzymać w pionie maszty. Maszty te miały możliwość wejścia do środka po drabince. W ten sposób można było naprawiać znajdująca się wewnątrz instalację elektryczną oraz wymieniać jarzeniówki znajdujące się w dyskach. Zastosowano w nich bardzo ciekawe rozwiązanie świetlne polegające na tym, iż jarzeniówki umieszczone w miejscach otoczonych mozaikami szklanymi naprzemiennie zapalały się i gasły, co powodowało, że światło odbijające się w niecce dawało efekt obracania się całej szklanej konstrukcji, pomimo, że stały w miejscu. Ten atrakcyjny wizualnie dodatek do wystawy miał także być swoistym drogowskazem do Ośrodka.
Kiedy Ośrodek przestał istnieć w jego miejscu znajdowało się wiele różnych działalności gospodarczych, m. in. słynny na całe miasto komis samochodowy, gdzie wielu zielonogórzan kupowało swoje pierwsze auta. Ciekawostką było, że maszty w dalszym ciągu stały, choć w niepełnym rozmiarze. Kiedy, w 2015 r. teren byłego ośrodka został całkowicie zmieniony i powstawał tam market handlowy wykopano pozostawione w ziemi fundamenty oraz pozostałości masztów.
Źródła:
-opracowania i zbiory własne;
-fot. B. Bugiel, Z. Rajche, A. Skowrońska;
-artykuły prasowe „Grunberger Wochenblatt”, „Gazety Zielonogórskiej”, „Gazety Lubuskiej”, „Łącznika Zielonogórskiego” różnych autorów;
-“Gazeta Wieku. XX i XXI wiek w Zielonej Górze i okolicach”, pod red. A. Łukasiewicza, Zielona Góra 2021.
-„Historia Zielonej Góry. Dzieje miasta w XIX i XX wieku”, Tom II, pod red. W. Strzyżewski, Zielona Góra 2012;
-R. Zaradny, „Władza i społeczność Zielonej Góry w latach 1945-1975”, Zielona Góra 2009;
-zbiory Archiwum Państwowego w Zielonej Górze i Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze
Tekst:
dr Grzegorz Biszczanik – historyk, regionalista, znawca dziejów Zielonej Góry
