Introligatorska Spółdzielnia Pracy “INSPRA” [Nieznana Zielona Góra]

Po zakończeniu II wojny światowej w Zielonej Górze powstawały nowe miejsca pracy. Część z nich opierała się na prywatnych działalnościach. Przykładem takiego działania było powstanie Introligatorskiej Spółdzielni Pracy „INSPRA”.

Pierwszym powojennym introligatorem w mieście był Stanisław Szymaniak, który po przyjeździe do Zielonej Góry przejął dawny zakład przy ul. Jedności Robotniczej 12. Pracy było sporo, a wykwalifikowanych introligatorów niewielu. Dlatego w czerwcu 1951 r. postanowiono powołać spółdzielnię pracy, a całość oprzeć o zakład Szymaniaka, który zgodził się wesprzeć tę inicjatywę i przekazał część swych urządzeń. Dzięki temu wsparciu nowopowstała spółdzielnia mogła poszczycić się krajarką ręczną, nożycami, prasami do złocenia, kilkoma stołami i wieloma innymi drobnymi urządzeniami.

Jednak, aby spółdzielnia miała rację bytu należało otrzymać potwierdzenie celowości jej powstania, co uzyskano w Związku Spółdzielczości Pracy w Warszawie. Dzięki temu można było statut i spółdzielnię zarejestrować w sądzie. Spółdzielnia nosiła nazwę INSPRA, co było akronimem pełnej nazwy, a jej pierwszą siedzibą był budynek przy ul. Sikorskiego 34.

Wszystko szło bardzo dobrze i INSPRA posiadała pierwsze budynki, ale niestety rozrzucone w kilku miejscach, m. in. punkt fotograficzny na Stary Rynku, zaś biura przy ul. Lisowskiego. W 1953 r. INSPRA zorganizowała zakład kartoniarski przy ul. Dworcowej oraz punkt usług introligatorskich w… Gorzowie Wlkp. Dodatkowo wykupiła punkt stemplarski przy ul. Jedności 74. Nie poprzestano jednak na tym i działano dalej i utworzono w Nowej Soli punkt usługowy, zaś w Zielonej Grze zorganizowano punkt naprawy piór wiecznych przy ul. Jedności 15. Zatrudniano coraz więcej ludzi, aby punkty doskonale mogły działać. Pod koniec 1959 r. nastąpiło przenoszenie siedziby spółdzielni na ul. Wandy 51.

W 1962 r. wprowadzono nową produkcję galanterii z tworzych sztucznych połączoną z introligatorstwem oraz nowy asortyment oparty o „przerób folii galanteryjnej”. Produkcja i poiwkszenie asortymentu szybko pokazało, że nowe pomieszczani przy ul Wandy są… zbyt małe, bo zatrudniano już blisko setkę zielonogórzan oraz 21 nakładców. Dokonano przemieszczeń i uruchomiono zakład poligraficzny. To spowodowało zmianę nazwy na Spółdzielnia Pracy Poligraficzno-Papierniczej i Tworzyw Sztucznych, co charakteryzowało zakres działalności całej spółdzielni.

Ciągły rozwój INSPRY powodował, że należało poszukiwać na terenie Zielonej Góry nowej siedziby, która mogłaby pomieścić wszystkie biura i zakłady w jednym miejscu. Znaleziono taki przy ul. Krośnieńskiej 12, gdzie działała Spółdzielnia Szczotkarsko-Drzewna. W ten sposób INSPRA miała wszystko skupione w jednym miejscu. Stworzono tam pomieszczenia dla „poligrafii, kartoniarki, tworzyw sztucznych” introligatornię oraz biura. W 1971 r. zaadaptowano całe trzecie piętro tworząc magazyny, przenosząc je z Gorzowa, a dodatkowo wykonano centralne ogrzewanie całego obiektu. Następnie wybudowano dźwigi towarowo-osobowe oraz zakupiono nowe maszyny poligraficzne oraz zaczęto produkować opakowania do różnych wyrobów.

W ramach swojej działalności INSPRA wykonywała opakowania dla „Goplany” (m. in. czekolady, ciastka), Zakładów Optycznych w Warszawie, mleczarni, przemysłu owocowo-warzywnego czy lekarstw. INSPRA w dalszym ciągu się rozbudowywała i w 1982 r. przebudowała swoją siedzibę.

Zmiany ustrojowe nie zahamowały zbytnio rozwoju INSPRY i w dalszym ciągu podtrzymała ona swoją produkcję. W 1994 r. INSPRA przejęła na własność cały teren przy ul. Krośnieńskiej 12, ale mieszkańcy jednak zaczęli się skarżyć na uciążliwy dym z kominów INSPRY i składali coraz to więcej skarg. Pod koniec lat 90. XX wieku INSPRA zajmowała się sprzedażą artykułów szkolnych. W 2003 r. została powołana nowa spółka pod nazwa Poligraficzno-Papiernicza Spółdzielnia Pracy INSPRA, której w 2016 r. wartość rynkową szacowano na 284 tysięcy złotych, a tym samym zajęła 347 miejsce w rankingu Gepardów Biznesu Województwa Lubuskiego. Obecnie w budynkach INSPRY jest m. in. hostel dla cudzoziemców

Źródła:
-opracowania i zbiory własne;
-fot. B. Bugiel;
-artykuły prasowe „Gazety Zielonogórskiej”, „Gazety Lubuskiej”, różnych autorów;
-R. Zaradny, „Władza i społeczność Zielonej Góry w latach 1945-1975”, Zielona Góra 2009;
-album „25-lecie Spółdzielni Pracy Przemysłu Poligraficznego i Opakowań”, Zielona Góra 1976;
-https:// europej skafirma. pl/gepardy –biznesu -2017 – województw a-lubuskiego

Tekst:
dr Grzegorz Biszczanik – historyk, regionalista, znawca dziejów Zielonej Góry